Özellikle sanayi ve hizmet sektörünün kalbi olan Karabük’te, 8 Eylül 1999 tarihini sadece birkaç günle kaçıran ve emeklilik yaşları bir anda 15-17 yıl ileriye atan çalışanlar, kademeli emeklilik modelinin yasalaşmasını bekliyor. Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun’un son değerlendirmeleri, bu konuda somut bir adım atılabilmesi için gerekli olan şartları gün yüzüne çıkardı.
Sosyal Güvenlikte Yeni Reform İçin 3 Kritik
Eşik Kademeli emekliliğin yasal bir statü kazanabilmesi için SGK’nın mali yapısının belirli bir disipline girmesi gerektiğini belirten uzmanlar, şu üç temel koşulun altını çiziyor:
- EYT Hızının Normalleşmesi: EYT ile sisteme dahil olan emekli sayısındaki ani artışın yavaşlaması ve bütçe üzerindeki yükün öngörülebilir seviyeye çekilmesi.
- Kayıt Dışı İstihdamla Mücadele: SGK’nın ana gelir kaynağı olan çalışan primlerinin artması. Aktif çalışan sayısının emekli sayısına oranının iyileşmesi, yeni reformlar için gereken mali alanı yaratacak.
- Sistemde İstikrar: Sosyal güvenlik sisteminin EYT sonrası girdiği durgunluk evresinden çıkarak sürdürülebilir bir yapıya kavuşması.
Prim Günü Eksik Olanlar İçin Mevcut Alternatifler
EYT kapsamında yer almasına rağmen prim gün sayısı yetersiz olan Karabüklü vatandaşlar için sistemde halen iki farklı çıkış yolu bulunuyor:
Gün Tamamlama: 5.000 ile 5.975 gün arasındaki prim şartını; sigortalı çalışarak, isteğe bağlı sigorta ödeyerek veya askerlik/doğum borçlanması haklarını kullanarak tamamlayanlar emekli olabiliyor.
Kısmi Emeklilik: Kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaşını dolduran ve en az 3.600 gün primi bulunanlar, kısmi emeklilik hakkından yararlanabiliyor.
1999 Sonrası İşe Girenler İçin "Adalet" Beklentisi
Mevcut yasalarca 65 yaşa kadar uzanan emeklilik kriterleri, 1999 sonrası işe girenler için zorlu bir süreci beraberinde getiriyor. Kademeli emeklilik talebi; sigortalılık başlangıç tarihine göre adil bir yaş indirimi yapılmasını ve bekleme sürelerinin makul seviyelere çekilmesini hedefliyor.
Uzmanlar, Karabük’teki çalışanların e-Devlet üzerinden hizmet dökümlerini düzenli kontrol etmelerini ve olası bir yasal düzenleme için prim günlerini hazır tutmalarını tavsiye ediyor