TÜBİTAK 1002-A Hızlı Destek Programı kapsamında yürütülen “Tip 2 Diyabetes Mellituslu Bireylerde İkili Görev Eğitiminin Denge, Egzersiz Kapasitesi, Bilişsel Durum ve Yaşam Kalitesi Üzerine Etkisi” başlıklı proje başarıyla tamamlandı. Yürütücülüğünü Bartın Üniversitesinden Öğr. Gör. Dr. Gizem Mermerkaya’nın üstlendiği çalışmaya Karabük Üniversitesi Tıp Fakültesi öğretim üyeleri Prof. Dr. Nurhayat Özkan Sevencan ve Prof. Dr. Hatice Gülşah Karataş, Bülent Ecevit Üniversitesinden Doç. Dr. İlke Erbay araştırmacı, Hacettepe Üniversitesinden Prof. Dr. Melda Sağlam ise danışman olarak katkı sağladı.
Uygulamalar Karabük'te Gerçekleştirildi
Karabük Üniversitesi Karabük Eğitim ve Araştırma Hastanesinde yürütülen araştırmaya Tip 2 diyabet tanısı konulan 45 yaşlı birey dahil edildi. Sekiz hafta boyunca sürdürülen çalışmada katılımcılar; tekli görev eğitimi, egzersizlere bilişsel çalışmaların eklendiği ikili görev eğitimi ve kontrol grubu olmak üzere üç gruba ayrıldı. Egzersiz gruplarına haftada üç gün aerobik, kuvvetlendirme ve denge hareketleri yaptırılırken, bilişsel gruptan egzersiz esnasında dikkat, hatırlama ve düşünme becerilerini kullanmaları istendi.
Hem Kan Şekeri Düştü Hem Beyin Güçlendi
Toplam 37 katılımcının tamamladığı süreç sonunda dikkat çeken veriler elde edildi. Bilişsel egzersizlerin eklendiği grupta, son üç aylık ortalama kan şekerini gösteren HbA1c değerlerinde kontrol grubuna kıyasla belirgin bir iyileşme kaydedildi. Aynı grupta öğrenme ve bellek süreçleriyle doğrudan ilişkili BDNF protein düzeylerinde artış, dikkat, hatırlama ve planlama becerilerinde gelişme ile uykuya dalma süresinde kısalma tespit edildi. Her iki egzersiz grubunda ise yürüme kapasitesi, el kavrama kuvveti, oturup kalkma becerisi ve denge performansında artış sağlandı.
Disiplinler arası iş birliğiyle gerçekleştirilen projenin bulguları, diyabetli yaşlıların tedavi süreçlerine bilişsel egzersizlerin entegre edilmesinin önemini ortaya koyarken, uzmanlar bu sonuçların daha geniş kapsamlı ve uzun süreli araştırmalara ışık tutacağını belirtti.