EYT düzenlemesinden yararlanamayan ve 9 Eylül 1999 sonrası sigortalı olan milyonlarca kişi için gözler olası bir “kademeli emeklilik” adımına çevrildi. Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun, sistemdeki sert geçişe dikkat çekerek, yeni bir modelin ancak belirli şartlarla mümkün olabileceğini söyledi.
EYT Kimleri Kapsadı?
Bilindiği üzere Emeklilikte Yaşa Takılanlar düzenlemesi ile 8 Eylül 1999 ve öncesinde ilk kez sigortalı olanlar için yaş şartı kaldırıldı.
4A (SSK) kapsamında sigorta başlangıç tarihine göre 5000 ile 5975 prim gününü tamamlayanlar yaş beklemeden emekli olabildi. Bağ-Kur ve Emekli Sandığı tarafında ise kadınlar 7200, erkekler 9000 prim gününü doldurduklarında yaş şartı aranmadan emeklilik hakkı kazandı.
Bu düzenleme yürürlüğe girerek sistemin kalıcı bir parçası haline geldi.
Asıl Tartışma 1999–2008 Arası
EYT sonrasında en fazla tepki gösteren kesim, 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında ilk kez sigortalı olanlar oldu. Bu grupta yer alanlar için mevcut sistemde kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş ve 7000 prim günü şartı bulunuyor.
Erdursun’a göre asıl sorun teknik bir detay değil, “geçişin sertliği”. 8 Eylül 1999’a kadar yaş şartı yokken, bir gün sonra sigortalı olanların bir anda 58–60 yaş beklemek zorunda kalması adaletsizlik algısını güçlendiriyor.
“Bir kademe olmalıydı” diyenlerin itirazının bu noktada toplandığını belirten Erdursun, ani kopuşun sosyal tepki ürettiğini ifade etti.
2008 Sonrası Daha Yumuşak Geçiş
1 Mayıs 2008 sonrası sistemde ise yaş şartı kademeli olarak artırıldı. Kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaştan başlayan sınır, yıllar içinde 65’e doğru yükseltildi. Bu süreçte ani bir geçiş yerine planlı bir artış modeli uygulandı.
Uzmanlara göre 2008 sonrası sistemdeki bu kademeli yapı, 1999’daki ani değişimle kıyaslandığında daha öngörülebilir bir model sundu.
İktidardan Net Bir Adım Yok
Erdursun, mevcut durumda kademeli emekliliğe ilişkin resmi ve net bir çalışma açıklanmadığını vurguladı. Ancak olası bir düzenlemenin belirli kriterleri karşılaması gerektiğini söyledi.
Buna göre olası bir modelde:
EYT kapsamına girenlerin hakları geriye dönük tartışmaya açılmamalı.
1999’daki ani sıçrama yumuşatılmalı ancak erken yaşta emeklilik teşvik edilmemeli.
Maliyet hesabı şeffaf biçimde ortaya konulmalı.
2008 sonrası sigortalılar için yeni bir mağduriyet oluşturulmamalı.
Geçiş hükümleri sade ve çelişkisiz yazılmalı.
3,8 Milyon Kişi Yakından İlgileniyor
Yaklaşık 3 milyon 800 bin sigortalıyı ilgilendirdiği belirtilen kademeli emeklilik tartışmasının, seçim sürecine yaklaşıldıkça daha fazla gündeme gelmesi bekleniyor.