Karabük Üniversitesi (KBÜ) Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi öğretim üyesi Doç. Dr. Ahmet Hayrettin Yüzer, demiryolu güvenliğini artırmaya ve operasyonel süreçleri daha verimli hale getirmeye yönelik iki yerli teknoloji geliştirdi. Frekans tabanlı kontrol sistemi ile lidar destekli gabari ölçüm cihazı, demiryolu altyapılarında dışa bağımlılığı azaltmayı ve bütüncül çözümlere imza atmayı amaçlıyor.
Geliştirilen ilk proje, demiryollarındaki dağınık kontrol altyapısını sadeleştirmeyi hedefleyen frekans tabanlı kontrol sistemi oldu. Sistem sayesinde merkezden uzak konumda bulunan hemzemin geçitler ve sinyalizasyon ekipmanları tek bir kablo hattı üzerinden yönetilebiliyor.
Mevcut uygulamalarda hemzemin geçit, bariyer ve sinyal ünitesi için ayrı kablolar kullanıldığını belirten Yüzer, bunun zamanla kablo karmaşasına ve bakım zorluğuna yol açtığını belirtti. Yeni sistemdeyse merkezdeki ana üniteden gönderilen farklı frekans sinyalleri, saha noktalarındaki alıcı kutular tarafından tanımlanıyor ve ilgili ekipman otomatik olarak devreye alınıyor. Böylelikle bariyerler, sinyal ışıkları ve diğer kontrol unsurları merkezi yönetilebiliyor. Sistemin deneme süreci için ilgili demiryolu kurumlarına sunulması planlanıyor.
Projelerin ikinci ayağında ise tünel güvenliğine yönelik ortaya atılan lidar destekli gabari ölçüm cihazı yer alıyor. Yaklaşık 16 kilogram ağırlığında olan sistem, tek personel tarafından taşınabilecek şekilde üretildi. Bu özelliğiyle, yurt dışından temin edilen ve daha ağır olan muadillerine kıyasla sahada önemli bir operasyonel kolaylık sağlıyor.
Cihaz, tünel kesitini yüksek hassasiyetle ölçerek trenin en fazla yük kapasitesindeyken duvarlara temas riskini analiz edebiliyor. Ölçümler iki boyutlu kesitler şeklinde alınıyor, elde edilen veriler yazılım ortamında birleştirilerek üç boyutlu tünel modeli oluşturulabiliyor.
Ayrıca sistem, iki ray arasındaki mesafeyi (ekartman) ve raylar arasındaki yükseklik farkını da ölçebiliyor. Bu parametreler, tren güvenliği ve hat standardizasyonu açısından kritik öneme sahip.