Karabük Üniversitesi (KBÜ) tarafından hazırlanan raporda, Türkiye genelinde yağışların yüzde 34 oranında azaldığı tespit edilirken; su kayıp-kaçaklarının önlenmesinden gri su ve yağmur suyu hasadına, havza bazlı su yönetimine kadar uzanan 13 başlıkta bilimsel çözüm önerileri geliştirildi.
KBÜ Kamu Politikaları Araştırma ve Geliştirme Merkezi (KAPGEM) imzasını taşıyan “Türkiye Kuraklıkla Mücadele Politika Raporu”, Karabük Üniversitesi Safranbolu Kampüsü Taş Bina’da gerçekleştirilen tanıtım toplantısıyla kamuoyuna açıklandı. Raporda kuraklık, yalnızca dönemsel bir çevre meselesi olarak değil; ulusal su güvenliği ve sürdürülebilir kalkınmayı doğrudan etkileyen yapısal bir risk unsuru olarak değerlendiriliyor.
Tanıtım toplantısında konuşan KBÜ Rektörü Prof. Dr. Fatih Kırışık, kuraklığın artık geçici bir problem olmaktan çıktığını ifade etti. İklim değişikliğiyle birlikte kuraklığın yılın tüm dönemlerinde hissedildiğini belirten Kırışık, su yönetiminde geleneksel yöntemlerin yetersiz kaldığını vurgulayarak, “Kuraklık konusu sadece yaz aylarında ele aldığımız bir başlık olmaktan çıktı. Kış aylarında dahi kuraklığı konuşuyoruz. Geçmiş dönemlerin kuraklık anlayışını geride bırakmalı, yeni yaklaşıma uygun hareket etmeliyiz” dedi.
Rektör Kırışık, raporun temel hedefinin merkezi idareden yerel yönetimlere kadar tüm karar alıcılara, kuraklıkla mücadelede uygulanabilir ve sistematik bir politika çerçevesi sunmak olduğunu belirtti. Hazırlanan çalışmanın, kurumsal düzeyde stratejik planlamaya katkı sağlayacak bir rehber niteliği taşıdığını da sözlerine ekledi.
Yağışlar yüzde 34 geriledi
Rapor sunumunda paylaşılan veriler, kuraklık riskinin arttığını ortaya koydu. Grafiklere göre 1970-2025 dönemine ait ortalama yağış miktarı 618,1 mm seviyesinde ölçülürken, 2025 yılında gerçekleşen yağış miktarının 407,2 mm’ye düştüğü ve bunun yaklaşık yüzde 34’lük bir azalmaya karşılık geldiği bildirildi.
Çevre Politikaları masasından Doç. Dr. Ertuğrul Esmeray da sunumunda, kuraklığın artık yapısal bir tehdit boyutuna ulaştığını dile getirdi. Esmeray, “Kuraklık artık ülkemiz açısından geçici bir sorun değil, sürdürülebilir kalkınmayı doğrudan etkileyen yapısal bir risk haline gelmiştir. Bu nedenle yalnızca kriz dönemlerine yönelik politikalar değil; uzun vadeli, bilimsel temelli ve bütüncül yaklaşımlar geliştirilmelidir. Hedefimiz kriz yönetiminden risk yönetimine geçiştir” ifadelerini kullandı.
13 başlıkta çözüm önerisi
“13 maddede kuraklıkla mücadele” çerçevesinde hazırlanan raporda; su kayıp ve kaçaklarının azaltılması, su kullanım haritalarının oluşturulması, gri suyun arıtılarak yeniden kullanımı, yağmur suyu hasadı, yeraltı sularının korunması, kurakçıl peyzaj uygulamaları, sanayide sıfır sıvı deşarj (ZLD), yüzeysel sularda buharlaşmanın azaltılması, kuraklık indeksleri, kompost ve su tutma kapasitesi artırımı, bulut tohumlama, erken uyarı sistemleri ve havza bazlı su yönetimi gibi başlıklara yer verildi.
Öneriler arasında; su kayıp ve kaçaklarını azaltmak amacıyla altyapıların yenilenmesi, dijital izleme, SCADA ve sensör tabanlı takip sistemlerinin güçlendirilmesi; binalarda gri su ve yağmur suyu uygulamalarının yaygınlaştırılması; su verimliliği sağlayan yapılara “Beyaz Sertifika” teşviki verilmesi öne çıkıyor. Bu modelle hane bazında yüzde 20-30 aralığında tasarruf sağlanabileceği ifade ediliyor.
Raporda ayrıca, idari sınırlar yerine havza sınırlarını esas alan bir planlama anlayışı benimsenerek stratejik havzalarda düzenli su bütçesi güncellemelerinin yapılması ve izleme–erken uyarı sistemleriyle proaktif risk yönetimine geçilmesi gerektiği vurgulanıyor.
Akademik ekip ve katılımcılar
Doç. Dr. Ertuğrul Esmeray, Dr. Öğretim Üyesi Fatih Saka, Doç. Dr. Ayhan Kocaman, Doç. Dr. Songül Kaskun Ergani, Dr. Öğretim Üyesi Saim Yıldırımer, Mehmet Selami Güler ve Shams Ayad İbrahim tarafından hazırlanan “Türkiye Kuraklıkla Mücadele Politika Raporu”nun editörlüğünü KBÜ Rektörü Prof. Dr. Fatih Kırışık yürüttü.
Karabük Üniversitesi, KAPGEM bünyesinde hazırlanan bu çalışma ile bilimsel verileri somut ve uygulanabilir politika önerilerine dönüştürmeyi amaçlıyor. Raporun; merkezi yönetimden yerel yönetimlere, üretim sektörlerinden bireysel kullanıcılara kadar geniş bir paydaş grubuna kuraklık riskini azaltmaya yönelik yol haritası sunması hedefleniyor.
Toplantıya ayrıca Rektör Yardımcısı Prof. Dr. İsmail Rakıp Karaş, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürü Şenol Ayyıldız, Karabük İl Tarım ve Orman Müdürü Yasin Önder, Karabük İl Afet ve Acil Durum (AFAD) Müdürü Mustafa Avcı ile akademisyenler ve davetliler iştirak etti.