Karabük Üniversitesi Başak Cengiz Mimarlık Fakültesinde yürütülen TÜBİTAK destekli projeyle, tarihi yığma taş yapıların yüzey hasarları yapay zekâ modeliyle saniyeler içinde tespit edilerek dijital ortama aktarılıyor.
Karabük Üniversitesi (KBÜ) Safranbolu Başak Cengiz Mimarlık Fakültesi, kültürel mirasın korunmasında dijital çağın en büyük teknolojisini sahaya indiriyor. Fakültede yürütülen TÜBİTAK 1002 destekli yenilikçi araştırma projesi kapsamında, tarihi yığma taş yapılardaki çatlak, deformasyon ve benzeri yüzey hasarlarının yapay zekâ destekli makine öğrenmesi modeliyle otomatik olarak tespit edilmesini sağlayan bir yöntem geliştiriliyor.
Dev Projenin Merkezinde Safranbolu ve Çevre İller Var
Doç. Dr. Mehmet Mutlu yürütücülüğünde, Mimarlık Bölümü Arş. Gör. Mustafa Haki Eraslan'ın görev aldığı "Tarihi Yığma Taş Yapılarda Yüzey Hasarlarının Makine Öğrenmesi Modeli ile Tespiti" başlıklı projede güçlü bir akademik kadro yer alıyor. Proje ekibinde ayrıca KBÜ öğretim üyelerinden Dr. Öğr. Üyesi Abdullah Bilgehan İyican ile Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünde görev yapan Doç. Dr. Serap Sevgi araştırmacı olarak bulunuyor.
Projenin sahadaki veri toplama aşaması hakkında bilgi veren Arş. Gör. Mustafa Haki Eraslan; başta Safranbolu olmak üzere Tokat, Amasya, İstanbul, Bartın, Kastamonu ve Bolu gibi tarihi dokusuyla öne çıkan şehirlerden taş yapılardaki hasar verilerini topladıklarını ve bu verilerle derin öğrenme algoritmalarını eğittiklerini belirtti.
3 Boyutlu Modellerle Otomatik Hasar Tespiti ve Raporlama
Geliştirilen teknoloji sayesinde tarihi yapıların fotogrametrik verileri kullanılarak önce üç boyutlu dijital modelleri oluşturuluyor. Açık kaynak kodlu yazılımlara aktarılan bu modeller üzerinden otomatik cephe görüntüleri elde ediliyor. Geliştirilen yapay zekâ tabanlı yazılım, insan gözünün gözden kaçırabileceği ya da geleneksel yöntemlerle günlerce sürecek çatlak ve deformasyon analizlerini otomatik olarak gerçekleştirerek rölöve ve hasar tespit raporlarına dönüştürüyor.
"Geleneksel Yöntemlerin Kısıtlılıklarını Aşacağız"
Geleneksel hasar tespit yöntemlerindeki zaman ve iş gücü kısıtlılıklarını aşmayı hedeflediklerini vurgulayan Eraslan, "Uzman denetimli, yapay zekâ destekli bir hasar tespit iş akışı geliştirmekteyiz. TÜBİTAK programı kapsamında desteklenen projemizde önemli aşamaları tamamladık. Bu çalışmadan elde edeceğimiz çıktılarla gelecekte ulusal ve uluslararası düzeyde yeni çalışmalar yürütmeyi hedeflemekteyiz" ifadelerini kullandı.
KBÜ’de başarıyla sürdürülen bu proje, yapay zekâ teknolojilerinin kültürel mirasın korunmasındaki rolünü artırırken, tarihi yapıların belgelenmesi ve bilimsel yöntemlerle korunması süreçlerine küresel ölçekte yenilikçi bir çözüm sunuyor.