Sosyal güvenlik sisteminde milyonlarca çalışanı ilgilendiren önemli bir değişim sessiz sedasız yürürlüğe girdi. Özellikle “en az primle en yüksek maaş” hedefleyenler için kurallar artık eskisi kadar esnek değil. Sosyal Güvenlik Uzmanı İsa Karakaş, yeni dönemin ayrıntılarını ve dikkat edilmesi gereken noktaları paylaştı.
SSK hâlâ avantajlı mı?
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı’nı tek çatı altında toplamış olsa da emeklilik kuralları statüye göre farklılık gösteriyor.
Karakaş’a göre:
SSK (4/1-a) kapsamında emekli olmak genellikle daha avantajlı.
Bağ-Kur’a kıyasla yaklaşık 1.800 – 2.000 gün daha az prim ödemek yeterli olabiliyor.
Hizmet süresinin geçtiği döneme göre maaş bağlama oranlarında da farklılık oluşabiliyor.
Bu nedenle geçmişte birçok sigortalı, emekliliğe yakın dönemde statü değiştirerek SSK’dan emekli olmayı tercih ediyordu.
2008 öncesi ve sonrası büyük fark
Ekim 2008’de yapılan reform, sistemi kökten değiştirdi.
2008 öncesi sigorta girişi olanlar
Bu kişiler için hâlâ “son 7 yıl” kuralı geçerli.
Son 7 yıl (2.520 gün) içinde en fazla hangi statüde (en az 1.260 gün) prim ödendiyse, emeklilik o statüden gerçekleşiyor.
Yani Bağ-Kur’lu bir çalışan son yıllarda SSK’ya geçerek daha avantajlı şartlardan yararlanabiliyor.
2008 sonrası ilk kez sigortalı olanlar
Yeni sistemde “son 1.260 gün” formülü tamamen kalktı.
Artık SGK, sadece son yıllara değil tüm çalışma hayatına bakıyor. Hangi statüde daha fazla prim varsa, emeklilik o statü üzerinden hesaplanıyor.
Örneğin 23 yıl Bağ-Kur’lu çalışıp son 7 yılı SSK’lı olan bir kişi, eski sistemde SSK’dan emekli olabilirken; yeni sistemde çoğunluk Bağ-Kur olduğu için 9.000 prim günü şartına tabi tutulacak.
Çakışan sigortalarda hangi statü geçerli?
Karakaş’ın dikkat çektiği bir diğer konu ise çakışan sigortalar.
Eğer aynı anda Emekli Sandığı (4/1-c) kapsamı varsa, diğer statüler geçersiz sayılıyor.
SSK ve Bağ-Kur çakışırsa, 2011’den bu yana uygulanan kurala göre SSK (4/1-a) geçerli kabul ediliyor.
Ancak kritik bir uyarı daha var:
Kişi kendi şirketinden kendini SSK’lı gösteremez. Ortak ya da sahibi olunan iş yerinden yatırılan SSK primleri geçersiz sayılabilir.
Bu durum, emeklilik planlarını tamamen bozabiliyor.
Yeni nesil sigortalılar için tablo değişti
Eskiden emekliliğe yakın dönemde yapılan statü değişiklikleri avantaj sağlarken, 2008 sonrası sigortalılar için bu yöntem artık etkili değil.
Uzmanlara göre yeni dönemde emeklilik planlaması yapılırken:
İlk sigorta giriş tarihi
Hangi statüde ne kadar prim ödendiği
Çalışma hayatının genel dağılımı
çok daha kritik hâle geldi.
