Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesinden yararlanamayan milyonlarca kişi için “kısmi emeklilik” yeniden gündemde. Prim günü eksik olanlar için 3600, 4500 ve 5400 günle emeklilik imkânı bulunuyor. Sosyal Güvenlik Müşaviri Emin Yılmaz, kısmi emeklilik şartlarını ve maaş hesabındaki kritik noktaları anlattı.
Kısmi emeklilik nedir, kimleri kapsıyor?
Kısmi emeklilik; sigorta başlangıç tarihine göre değişen yaş, sigortalılık süresi ve prim günü şartlarını sağlayanlara, normal emekliliğe kıyasla daha az primle emekli olma imkânı tanıyor. Uygulama; SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı kapsamında farklı şartlara tabi olsa da en çok SSK’lılar için merak ediliyor.
8 Eylül 1999 öncesi girişliler için 3600 gün fırsatı
Eğer sigorta girişiniz 8 Eylül 1999’dan önceyse, kısmi emeklilik için temel şartlar şöyle:
15 yıl sigortalılık süresi
3600 gün prim
Yaş şartı:
Kadınlarda 50–58
Erkeklerde 55–60 (başlangıç tarihine göre kademeli)
Ancak burada kritik nokta yaş hesabı. 15 yılın dolduğu tarih, 3600 günün tamamlandığı tarih ve doğum tarihine göre ayrı ayrı yaş hesaplanıyor. Ortaya çıkan yaşlardan en yükseği esas alınıyor.
Yaş hesabı nasıl yapılıyor?
Örneğin;
Sigorta başlangıcı: 1980
15 yıl dolumu: 1995
3600 gün dolumu: 2009
Doğum yılı: 1959
Her bir tarih için kanundaki yaş karşılığı ayrı ayrı bulunuyor. Diyelim ki hesap sonunda 55, 58 ve 60 yaş çıktı. En yüksek yaş olan 60 yaş geçerli oluyor.
9 Eylül 1999 – 30 Nisan 2008 arası girişlerde durum
Bu dönemde sigorta girişi olan SSK’lılar için kısmi emeklilik şartları daha ağır:
25 yıl sigortalılık süresi
4500 gün prim
Kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş
1 Mayıs 2008 sonrası girişlerde şartlar değişiyor
5510 sayılı kanunla birlikte prim gün sayısı 4600’den başlayıp 5400’e kadar kademeli artıyor. Yaş şartı ise kademeli olarak 65’e kadar çıkabiliyor.
Askerlik ve doğum borçlanması yaşı etkiler mi?
Evet, etkileyebilir.
Erkeklerde askerlik sigortadan önce yapıldıysa, borçlanma kadar sigorta başlangıcı geriye çekilebilir. Bu da yaş avantajı sağlayabilir.
Kadınlarda sigortadan sonra gerçekleşen doğumlar için borçlanma yapılabiliyor. Eksik prim tamamlanırken yaş hesabında avantaj oluşabiliyor.
Kısmi emekli maaşı düşük mü olur?
Normal şartlarda daha az prim günüyle emekli olunduğu için maaşın daha düşük olması beklenir. Ancak mevcut sistemde uygulanan alt sınır aylığı nedeniyle düşük prim ödeyen birçok kişi için kısmi ve tam emeklilik arasında fark oluşmayabiliyor.
Özellikle primleri asgari ücret civarında olanlarda maaş, en düşük emekli aylığına tamamlanıyor. Ancak yüksek kazanç üzerinden prim ödeyenlerde kısmi emeklilik maaşı daha düşük kalabiliyor.
Yeni bir kademeli emeklilik düzenlemesi gelecek mi?
Uzmanlara göre şu an hükümet kanadında yeni bir kademeli emeklilik çalışması görünmüyor. Ancak ilerleyen dönemde talepler doğrultusunda düzenleme ihtimali tamamen dışlanmıyor.
EYT kapsamına giremeyenler için 3600 günle kısmi emeklilik hâlâ önemli bir alternatif. Ancak yaş hesabındaki detaylar ve prim durumu, emeklilik tarihini doğrudan etkiliyor. Uzmanlar, başvuru öncesinde kişisel durumun detaylı şekilde analiz edilmesi gerektiğini vurguluyor.
