Karabük Üniversitesi (KBÜ), sağlık ve biyoteknoloji alanında Türkiye’nin dışa bağımlılığını önemli ölçüde azaltacak stratejik bir başarıya imza atıyor. KBÜ Mühendislik Fakültesi Biyomedikal Mühendisliği Bölümü tarafından yürütülen TÜBİTAK 1005 projesi kapsamında, yeni nesil akıllı kanser ilaçlarının analizine yönelik tamamen yerli bir analiz kiti geliştiriliyor. Proje sayesinde, ilaç sektöründeki yüksek analiz maliyetlerinin neredeyse 10'da 1 oranına düşürülmesi hedefleniyor.
İthal ve Yüksek Maliyetli Sistemlere Yerli Çözüm
TÜBİTAK 1005 Ulusal Yeni Fikirler ve Ürünler Araştırma Destek Programı kapsamında desteklenen çalışmanın yürütücülüğünü Doç. Dr. Hacı Mehmet Kayılı üstleniyor. Proje, özellikle akıllı kanser ilaçları arasında yer alan "monoklonal antikorların" kalite kontrol süreçlerindeki en kritik aşama olan glikozilasyon analizlerine odaklanıyor.
Şu anda Türkiye’de biyobenzer kanser ilaçları geliştiren firmaların bu analizler için tamamen yurt dışına ve fahiş fiyatlı ithal kitlere bağımlı olduğunu belirten Doç. Dr. Kayılı, "Kanser ilaçlarının karakterizasyonu, düzenleyici kurumlarca sıkı kontrol ediliyor. Bu kitlerin tamamına yakını uluslararası firmalardan geliyor ve maliyetleri oldukça fazla. Biz Türkiye'de ilk kez bu ilaçların karakterizasyonuna yönelik tamamen yerli bir kit tasarlıyoruz" dedi.
Pahalı Enzim Gitti, "Akıllı Molekül" Geldi
Geliştirilen kitin mevcut ithal sistemlerden en büyük farkı ise uygulanan yenilikçi analitik yöntem. Pazardaki kitlerde kullanılan oldukça pahalı enzimleri devre dışı bıraktıklarını açıklayan Kayılı, süreci şu sözlerle özetledi:
"Biz burada o pahalı enzimi dışlayıp yerine daha yeni bir analitik yöntemle, farklı bir akıllı molekül kullanarak analizlerimizi gerçekleştirmeyi planlıyoruz. Bu sayede ilaç firmalarımızın dışa bağımlılığını azaltacağız."
Maliyet 10'da 1'e Düştü: Laboratuvardan İlk Müjde Geldi
Tamamen Karabük Üniversitesi bünyesinde ve üniversitenin laboratuvarlarında yürütülen çalışmalarda somut ve verimli sonuçlar elde edilmeye başlandı. Kit tasarımının belirli bir aşamaya geldiğini müjdeleyen Doç. Dr. Hacı Mehmet Kayılı, "Verimli bir şekilde kitin maliyetini neredeyse onda bire azaltacak bir noktaya ulaştık. Çok daha düşük maliyetle geliştirdiğimiz bu kiti, ilerleyen süreçte ilaç firmalarımızın kullanımına sunmayı amaçlıyoruz" ifadelerini kullandı.
Projenin tamamlanmasıyla birlikte, Türkiye'nin biyoteknoloji ve yerli ilaç vizyonuna dev bir katkı sağlanması, biyobenzer kanser ilaçlarının kalite kontrol süreçlerinin tamamen yerli imkânlarla ve çok daha ekonomik şekilde yapılması bekleniyor.