Yeni yönetmelik, Karabük dahil tüm illerde tarım alanlarının amaç dışı kullanımını önlemeyi ve üretim kapasitesini korumayı hedefliyor. Bu kapsamda hem bireysel hem de ticari nitelikteki yapılaşmalar için ciddi yaptırımlar öngörülürken, kamu kurumlarına da doğrudan sorumluluk yükleniyor.
Özellikle son dönemde Karabük’te yaygınlaşan “hobi bahçesi”, “tiny house”, bungalov ve bağ evi projeleri bu düzenlemeden en fazla etkilenecek alanlar arasında yer alıyor.
1 AY SÜRE VERİLDİ
Yönetmeliğe göre hakkında yıkım kararı bulunan yapılar için süreç oldukça net. İlgili belediye veya il özel idaresine yapılan bildirim sonrası en geç bir ay içinde yıkım işleminin başlatılması gerekiyor. Bu süre içinde yıkım gerçekleştirilmezse devreye Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı girerek yıkımı doğrudan gerçekleştirecek.
Bu durumda ortaya çıkacak tüm masraflar sorumlularından tahsil edilecek. Ayrıca görevini yerine getirmeyen belediyelerin bütçesinden de bu giderlerin kesileceği açıkça belirtiliyor. Böylece hem yapı sahipleri hem de yerel yönetimler açısından bağlayıcı bir süreç oluşturulmuş oluyor.
SINIRLAMA GELDİ
Tarım arazilerinde bağ evi yapımı tamamen yasaklanmış değil ancak ciddi kısıtlamalara bağlandı. Buna göre bağ evi yapılabilmesi için en az 5 dönüm büyüklüğünde bir araziye sahip olunması gerekiyor. Yapının taban alanı 30 metrekareyi geçemeyecek ve en fazla iki katlı olarak inşa edilebilecek.
Ayrıca her parselde yalnızca bir yapı yapılmasına izin verilecek. Aynı aile bireylerinin aynı bölgede birden fazla bağ evi inşa etmesinin de önüne geçilecek. Dikili tarım arazilerinde ise 30 metrekarelik yapı için en az 1 dönüm şartı aranacak.
KURUL ŞARTI
Yeni düzenleme ile birlikte Karabük’te “Toprak Koruma Kurulu” adı altında yeni bir yapı oluşturuluyor. Tarım arazileri üzerine yapılacak tüm yapılar için bu kuruldan izin alınması zorunlu hale getirildi. Kurul, başvuruları değerlendirirken yalnızca yapının teknik özelliklerine değil, aynı zamanda gerçekten gerekli olup olmadığına da bakacak.
Özellikle dikkat çeken noktalardan biri ise alternatif alan incelemesi. Yani bir kişi tarım arazisine bağ evi yapmak istediğinde, öncelikle bu yapının tarım dışı bir alanda yapılıp yapılamayacağı değerlendirilecek. Uygun alternatif bulunması halinde tarım arazisine izin verilmeyecek.
KAÇAKLARA YIKIM
İzinsiz olarak inşa edilen tüm yapılar için yıkım zorunluluğu getirildi. Sadece yapının kaldırılması değil, aynı zamanda arazinin yeniden tarımsal üretime uygun hale getirilmesi de şart koşuluyor. Bu kapsamda yapılan yıkım ve temizleme işlemlerinin maliyeti doğrudan sorumlulara yansıtılacak.
Ayrıca aykırı kullanım tespit edilen arazilerin tapu kayıtlarına “5403 sayılı Kanunun amacı dışında kullanılmıştır” şeklinde şerh düşülecek. Bu şerh, ilgili kurumlar tarafından aykırılığın giderildiği bildirilmeden kaldırılmayacak.
SATIŞA TAKİP
Tarım arazilerinin küçük parsellere bölünerek bağ evi ya da bungalov amacıyla satılması da yönetmelik kapsamında suç olarak tanımlandı. Bu tür satışlara aracılık eden kişi ve şirketler hakkında Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusunda bulunulacak.
Özellikle hisseli satış modeliyle yapılan ve fiilen bölünmüş gibi kullanılan araziler mercek altına alınacak. Bu uygulamalarla Karabük’te tarım arazilerinin bütünlüğünün bozulmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
İZİNLİ YAPILAR
Yönetmelik, tamamen yasaklayıcı bir yaklaşım yerine tarımsal üretimi destekleyen yapılar için izin mekanizmasını da açık tutuyor. Tarımsal faaliyetle doğrudan bağlantılı olan depo, sera, hayvancılık tesisi, sulama altyapısı, ürün kurutma ve işleme tesisleri gibi yapılar belirli şartlar altında yapılabilecek.
Ancak bu yapıların da ticari konut ya da yaşam alanına dönüşmemesi için sıkı denetimler uygulanacak. Tarımsal amaç dışında kullanıldığı tespit edilen yapılar için yine yıkım ve ceza süreci devreye girecek.
ARAZİ KORUMA
Dikili tarım arazilerinin korunmasına yönelik de önemli sınırlamalar getirildi. Bu tür araziler, zorunlu durumlar dışında en az beş yıl boyunca farklı bir kullanım amacına dönüştürülemeyecek. Özellikle zeytinlikler için belirlenen kriterlerle bu alanların yapılaşmaya açılmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Ayrıca güneş enerjisi santrali kurulumu için de yalnızca “kuru marjinal tarım arazisi” sınıfındaki alanlara izin verilecek. Bu sınıf dışındaki araziler için yapılan başvurular değerlendirmeye alınmayacak.
Yeni yönetmelik ile birlikte Karabük’te tarım arazilerinin korunması, plansız yapılaşmanın önlenmesi ve üretim kapasitesinin sürdürülebilirliğinin sağlanması hedefleniyor. Özellikle son yıllarda hızla yayılan kaçak yapılaşma trendine karşı getirilen bu düzenleme, hem mevcut yapı sahipleri hem de yeni yatırım planı yapanlar açısından belirleyici olacak.